A serca w sobie ludzkiego nie miała

– Wszyscy szukają. Matka lamentuje, dziecki małe przestrachane. Ociec rozeźlony, szuka jej wszędzie. Ja sama w lesie szukałam i nic, tylko te maliny znalazłam.
Na te słowa odwrócił się Mysław od niej i jął biec przed siebie, pełnym głosem Nawojkę wołając. A Dobrosułka stała tak jeszcze chwilę, wycierając rękawem łzy, co to jej nagle do oczu napłynęły. Przecie to moja siostrzyczka była, mówiła sobie w myślach. I co ja takiego zrobiłam, co ja zrobiłam?
Ale za późno już było na żale, bo ciało Nawojki, sine całe i sztywne, płynęło już sobie het, het, niesione przez wartką rzekę. A gdzieś po drodze wyleciała z ciała Nawojkowa duszyczka, świetliczek maleńki, i zaplątała się w trzcinie. Tkwiła tam dni całe i noce, nie mogąc się uwolnić i do Nawii odejść, jako że dziewka zmarła za szybko i za sprawą siostry rodzonej. A tymczasem wokół duszyczki tkało się nowe ciało, ze szlamu, wody i tataraku. I nie minął miesiąc od tych wydarzeń okrutnych w zagajniku, kiedy się Nawojka pod postacią rusałki wreszcie uwolniła. W niczym nie przypominała już tej dziewki, którą była za życia – wysoka bardzo, o skórze bieluchnej, jakby jej nigdy słonko nie pieściło. Miast jasnych prostych włosów miała zielone fale, a tak ciemne, że się prawie czarne wydawały. Takoż czarne były jej oczy, wielkie i połyskliwe, a usta czerwone i pełne. Odzienia żadnego na sobie nie miała, ale nie marzła wcale i dobrze jej tak było. Oddychać za to potrafiła tak na powietrzu jak i w wodzie głęboko, gdzie całe dnie niemal spędzała.
Mysław przez kilka dni jeszcze szukał Nawojki, a tak ją nawoływał głośno i zapalczywie, że gardło zdarł sobie doszczętnie. Ciężko mu było, bo kochał ją niemożebnie i nijak się nie mógł pogodzić z tym nagłym jej zaginięciem. W końcu tak się poczuł bezsilny, że wszelka nadzieja go odeszła i przestał ją wołać, tylko snuł się czasem wieczorami nad rzeką, koło tego zagajnika gdzie się spotkać mieli i wzdychał tęsknie.
Dobrosułce także lekko nie było. Sumienie gryzło ją okrutnie, po nocach spać nie mogła, słysząc, że w kącie licho siedzi przycupnięte i rechocze. Raz wraz błyskało tylko wielkie ślipie albo ten ząb złośliwie wyszczerzony.
— Idź sobie! Zostaw mnie wreszcie! – syczała na nie Dobrosia głosem stłumionym, coby nikogo nie zbudzić. Ale ono nie chciało sobie pójść i co noc w tym samym kącie się czaiło i rechotało.
Aż przyszła w końcu taka nocka, wietrzna i ponura, kiedy poczuła Dobroś, że dłużej tego nie zdzierży. Zerwała się z posłania i wybiegła z chaty, w gieźle samym, z włosem rozpuszczonym i obłąkanymi oczami, i biegła tak przez wieś, na zmianę Nawojkę wołając i odpędzając od siebie złe licho, co krok w krok za nią biegło i wciąż się śmiechem zanosiło. Gdzieś daleko przed sobą, ponad mokradłami, co się popod lasem rozciągały zobaczyła światełka maleńkie.
— Pójdę sobie precz od ciebie – powiedziało jej licho – ale ty lepiej idź siostrę o wybaczenie prosić. Tam pod lasem duszyczki jakieś fruwają, biegnij do nich, bo pewnikiem i Nawojkę swoją tam znajdziesz.
I posłuchała go Dobrosułka, bo stwór faktycznie odwrócił się i w ciemnościach zniknął. Pobiegła co tchu poprzez łąki na te mokradła, aż włosy za nią na wietrze furkotały, a cały czas imię zamordowanej siostrzyczki krzyczała. Ale znów źle zrobiła, że tych podszeptów słuchała, bo licho nigdy nikomu dobrze nie radzi. Nie było Nawojki wśród tych ogników maleńkich, a tylko dusze złych ludzi, co tak ją zaczęły zwodzić, tak jej drogę myliły na bagnach, że w końcu padła na ziemię, do cna wykończona. I nigdy już stamtąd Dobrosia do dom wrócić nie miała.
Dziwna to była noc. Wiatr gnał po niebie chmury, raz wraz miesiączek zakrywając, i śpiewał cicho w koronach drzew. A że wiał od tych mokradeł, gdzie Dobrosułka ducha wyzionęła, niósł ze sobą ich zapach butwiejący, co się z wonią ziół i siana świeżego mieszał. I było coś w tym powietrzu, co Mysławowi spać nie dawało. Długo chodził między chałupami, aż go w końcu tęsknota nad rzekę pognała, w owo miejsce gdzie kiedyś na Nawojkę czekał. Usiadł tam sobie tak jak wtedy i zadumał się głęboko. Naraz coś plusnęło gdzieś w oddali. Spojrzał tam, z zamyślenia wyrwany, ale nic nie dostrzegł i znów sobie o wodnikach pomyślał albo o zwierzu jakimś. Ale plusnęło znowu, tym razem bliżej i cień jakiś nad wodą przepełznął. Wstał i miał iść już sobie, gdy coś na niego wodą chlusnęło. Spojrzał w stronę tataraku, co przy brzegu rósł, i aż gębę rozdziawił ze zdumienia. Stała tam dziewka jakaś, urodna nieziemsko, calutka goła, a że miesiąc akurat zza chmur wyszedł, to widział ją bardzo wyraźnie.
— Chodź do mnie – rzekła do niego i rączkę białą ku niemu wyciągnęła – chodź, już się więcej nie musisz smucić. Chciał jej co odpowiedzieć ale tak był zaskoczony i jej urodą oczarowany, że słowa z siebie nie mógł wydusić
— Chodź, chodź! – zawołała śpiewnie a on stał jeszcze i bił się z myślami swoimi. Przecie już nie ma Nawojki, mówił sobie, przecie już nie wróci! I podszedł kilka kroków, chwytając dłoń tak delikatną, jakby się miała zaraz w powietrzu rozwiać. Spojrzał dziewce w jej oczy czarne i nijak już się od nich uwolnić nie mógł, nagłą błogością ogarnięty. Przywarł do niej, usteczka czerwone wargami obejmując i dłoń we włosach wilgotnych zanurzając. A ona mu się z objęć wymykała i coraz głębiej w wodę uciekała ze śmiechem.
— Chodź, miły – wołała go, a potem z pluskiem zanurzała się, wielką uciechę w tym znajdując.
A była to przecie Nawojka, przez rzekę po śmierci odmieniona. Rozpoznała swojego kochanka i szczęście w niej wielkie wezbrało.
Droczyła się tak z nim, niepomna, że on jej poznać nie może. Aż w końcu dała mu się złapać i oboje zatonęli w pieszczotach rozkosznych. I nie myślała Nawojka – rusałka o tym, że to przecie tylko człowiek śmiertelny, gdy go wśród łaskotek pod wodę ciągnęła. Ani on, w kibić jej smukłą zapatrzony, nie wiedział nawet kiedy mu tchu zabrakło. I jeszcze tylko przez chwilę, zanim mu całkiem oczy zgasły, zobaczył w tej piękności włosy płowe i skórę opaloną, i ten nosek lekko zadarty, i oczy błękitne. I może przez to lżej było z żywotem się żegnać, kiedy mu się woda do płuc wdarła.
Nawojka widząc, jak Mysława siły żywotne opuszczają, wyciągnęła go na brzeg, ale nic już zrobić nie mogła. Skuliła się pod tym drzewem, gdzie on kiedyś czekał na nią, głowę jego do siebie przyciągając, i zapłakała żałośnie nad losem okrutnym, nad swoją śmiercią zbyt wczesną, nad tym kochaniem, co życie odbierało, nad swoim potępieniem wiecznym. A że serca już nie miała ludzkiego w sobie, poprzysięgła mścić się srogo za swoją niedolę. I od tej nocy zawsze już wabiła do siebie chłopców, co się wieczorami nad rzeką przechadzali, aby ich wśród pieszczot pod wodę wciągać.
A licho patrzyło na to wszystko, w mroku ukryte, i swój ząb ohydny szczerzyło. A kiedy już dosyć oko ludzkim nieszczęściem nacieszyło, poszło sobie w świat. I chodzi tak do dziś, smutki i zgryzoty jak chorobę roznosząc, i tylko patrzy, komu co by złego podszepnąć.
A kto wie czy teraz się gdzieś tutaj w ciemnościach nie czai?

K O N I E C