Wróżbicha

***

– Cóż miały znaczyć twoje słowa? – Zapytał Sambor, idąc zwinnie przodem. Czuł na plecach przenikliwe spojrzenie Bolebora a utrzymujące się milczenie wyraźnie mu ciążyło.
— Mówisz o tym, że zważałem na cię, czy też o wspólnocie naszych losów?
— O jednym i drugim – odparł Sambor. – Nie wiem tylko, dlaczego miałbyś mnie obserwować i po co? Jestem tylko zwykłą znajdą, wychowaną przez wiedźmę i jej kocura. A jeślim zawinił polując na twojej ziemi, z czym się całkowicie nie zgadzam, gdyż las do nikogo należeć nie może, to wyznacz karę albo okup i wypuść mnie wolnym. No…chyba, że chcesz się….
— Zmierzyć? – Zapytał ze śmiechem Bolebor jakby czytając w myślach chłopaka. – Jeszcze chcesz się ze mną mocować? Za delikatnie cię pogłaskałem?
— Zrobiłeś to przez zaskoczenie! – Odparł urażony Sambor. – Drugi raz ci się nie uda!
— Ależ proszę bardzo! – roześmiał się odpinając pas z mieczem i rzucając go daleko od siebie – weź swoją broń i zaatakuj mnie! No już!
Sambor, nieco zdezorientowany nagłym wyzwaniem, jak również tym, że Bolebor wyzbył się broni, zrzucił sarnę na ziemię. Wyjął szybko swój miecz, niegdyś podarowany mu przez Wróżbichę, i zamachnął się mocno na przeciwnika. Ostrze błysnęło w zamaszystym cięciu Sambora, jednak Bolebor zrobił prawie niewidoczny ruch w bok. Tnący pustkę miecz młodzieńca wbił się głęboko w ziemię, zaś jego właściciel tracąc równowagę i otrzymując potężnego kopniaka w tyłek, upadł twarzą na ziemię.
— Widzę, że stara podarowała ci miecz Nodbora – powiedział z politowaniem Bolebor. – Musisz zatem udowodnić, iż jesteś godzien władać nim. Udowodnij zatem, że tak jest!
Sambor, ponownie upokorzony i jeszcze bardziej wściekły, poderwał się na równe nogi i rzucił na przeciwnika ze zdwojoną furią. Jednak i tym razem jego miecz chybił celu, a w dodatku utkwił głęboko w pniu dębu. Gdy zaciekle mocował się, aby uwolnić broń, poczuł na szyi żelazny uścisk dłoni. Palce zdusiły kark niczym żelazne kleszcze, przed oczami pociemniało. Stracił przytomność i odzyskał ją dopiero w chacie.
Z zamyślenia wyrwał go odgłos zbliżających się, ciężkich i miarowych kroków.
— Czy to nie niezwykłe, że ogień dopiero w ciemności zdradza swoją naturę, a zawsze jest tak samo niebezpieczny? – Zapytał Bolebor wchodząc do chaty. – Widzę, że już się ocknąłeś. Jak głowa? I duma? – Zapytał z uśmiechem na ustach.
Sambor przez chwilę wodził czujnym wzrokiem za gospodarzem, który krzątał się koło strawy.
— Ale nie wszystko, co nas rani, musi być złe – odparł zrezygnowany Sambor. – Ile o mnie wiesz?
— Wszystko, czyli dużo więcej, niż ty sam – odparł, dokładając drwa do ognia. – A stara nie powiedziała ci wszystkiego, bo nie mogła. Tak było lepiej dla ciebie. Dla niej zresztą też. Tedy i ja ci nic prawić nie zamierzam, skoro stara mądrzejsza a milczała.
— Kim był Nodbor? – Zagadnął mrukliwie Sambor, nie chcąc dać poznać, że pali go ciekawość.
— A jednak pamięć cię nie zawodzi – odparł rozweselony – i może nie poderżniesz mi z zawiści w nocy gardła. Nodbor, którego imię znaczy „ten, który najlepiej walczy”, dawno temu był wielkim wojem i naczelnikiem naszej wioski. Jako pierwszy z naszego plemienia odważył się stawić czoła w boju Celtom i pokonał ich. Teraz prawie nikt już tego nie pamięta. Zwłaszcza te tchórze, które teraz zamieszkują wioski Antów. – Ostatnie słowa wycedził przez zaciśnięte zęby, co nie uszło uwadze młodzieńca. – Oni tacy pokojowo nastawieni do wszelkiego losu, który ich spotyka….i godzą się ze wszystkim. Ale wracając do Nodbora – powiedział zasępiony Bolebor – po swoim zwycięstwie mógł całkowicie zgładzić Celtów i uwolnić nas od ich sąsiedztwa. Raz na zawsze.
— Co mu w tym przeszkodziło?
— Jako zwykle bywa… kobieta. Kiedy schwytał w boju kniazia Celtów, a następnie wziął go w niewolę, przyszła się o niego upomnieć jego córka. A że jej uroda była, hmm – zamyślił się Bolebor, szukając odpowiednich słów, aby uzmysłowić młodzieńcowi coś, o czym ten pewnie nie miał jeszcze pojęcia – porażająca, niczym ogień niebieski, tedy zakochał się w niej i nie tylko wypuścił kniazia, ale zawarł pokój na równych warunkach. Oczywiście małżeństwo z córką Celta, którą zwali Awenydd1, miało zagwarantować spokój. No i zagwarantowało. Jednak na krótko.
— Cóż się takiego stało, i przede wszystkim, dlaczego mi to mówisz? Czyżby to miało jakiś związek z Wróżbichą i ze mną?
Daj dokończyć – powiedział z uśmiechem Bolebor. – Otóż Nodbor zabrał Awenydd do swojej wioski. Po roku urodziło im się dziecko. Wszyscy byliby szczęśliwi, gdyby nie pewne przypadkowe zdarzenie na wspólnych łowach. Strzała wypuszczona przez Anta zamiast w dzika, trafiła w szyję jednego z wojowników celtyckich. Ci rzucili się z furią na pozostałych Antów i wybili wszystkich. Korzystając z zaskoczenia, nocą napadli na wioskę. Zabili śpiącego Nodbora, domostwa spalili a dziecko zabrali. Awenydd oszczędzili ze względu na to, iż była jedną z nich, jednakże i ją ranili bardzo boleśnie. Broniła bowiem niemowlęcia mężnie i z oddaniem. Po Nodborze pozostał jeno miecz i miniona sława. Awenydd wypędzono, gdyż ci którzy przeżyli, obwinili ją o sprowadzenie na Antów nieszczęścia. Odtąd nikt nie wymawiał jej imienia, a i sama kobieta pewnie do dziś je zapomniała. Teraz jej imię to….
— Wróżbicha? – Przerwał Sambor poruszony opowieścią.
— Tak! Nietrudno się domyślić. Ale to nie jest prawdziwe imię. Imienia wiedźmy lepiej nie wymawiać. One wolą te, których używają ludzie. Przez lata czekała na swoje dziecko. Aż pojawiłeś się ty. I tobie oddała resztę swego życia. Jednak teraz, gdy jej czas dobiega kresu…— urwał, pogrążając się w zadumie.
— Cóż to znaczy, że dobiega kresu!? – Krzyknął Sambor podrywając się na równe nogi. – Czyż ona umiera?
— Jest już bardzo stara i umiera. Idź zatem i pożegnaj się z nią! A potem wróć. Twój los nie zależy już tylko od ciebie a w twoich rękach spoczywa życie wielu.
Sambor wybiegł z chaty i udał się w stronę rzeki. Biegł przed siebie tak prędko jak tylko mógł. Nad ranem wpadł zdyszany do chaty. Rozejrzał się dookoła i na barłogu dostrzegł martwe ciało. Obok leżał kot. Podniósł leniwie łeb i spojrzał na młodzieńca wymownie.
— Mniejsza o to, gdzie byłem – odparł Sambor – od dawna nie dycha?
— Zamknęła oczy przed chwilą, mówisz – powiedział podchodząc do Wróżbichy z ostrożnością i czcią – a zatem czekała na mój powrót. Mówiła co?
Kot zamiauczał przeciągle, po czym nieoczekiwanie wskoczył w płonący na palenisku ogień. Sambora bardzo to zdziwiło, jednak w tej chwili całą swą uwagę mimowolnie skupił na kobiecie. Jej ciało było jeszcze ciepłe. Wydawało się, że śpi i zaraz się przebudzi, aby dać mu ciepłego, koziego mleka. Po policzkach młodzieńca popłynęły łzy. Nie słyszał nawet skwierczącego odgłosu palącej się sierści kota. Nagle dostrzegł w szyi kobiety ranę, niewielką lecz głęboką. Jakby ktoś ugodził ją….strzałą! Teraz przypomniał sobie łzy i smutne spojrzenie sarny.
— Dlatego Bolebor chciał mnie powstrzymać – pomyślał. – On zmiarkował. Jest w końcu panem lasu.
Upadł na kolana i skrył głowę w dłoniach. Płakał rzewnie. Oto odeszła jedyna osoba, która była mu życzliwa. Która go ochroniła i nauczyła, jak przeżyć w borze i między ludźmi. Jedyny człowiek, którego dotąd nie zabił bądź nie pragnął zabić. I jedyny, który mimo całego okrucieństwa, które w nim tkwiło, miłował go uczuciem bezgranicznym.
Gdy ogień strawił całe domostwo, Sambor udał się w drogę powrotną. Nie był pewien, czy powinien tam iść, jednak chęć poznania do końca prawdy o sobie i matuli była silniejsza. Starał się w pamięci odtworzyć drogę, którą podążał, jednak błądził po lesie bezradnie. Upłynął cały dzień i cała noc. A on nadal nie mógł odnaleźć chaty mężczyzny, któremu z chęcią poderżnął by gardło dla samej przyjemności poczucia jego ciepłej posoki. Nagle dosłyszał krzyki.
Skrył się za zwalonym pniem drzewa czujnie obserwując trakt. W oddali, między konarami drzew ujrzał przemykające postaci konnych. Oddział wojowników celtyckich prowadził przed sobą kilkunastu skutych łańcuchami mężczyzn. Pojmanymi byli miejscowi Antowie, którzy starali się pokojowo żyć zarówno z przyrodą, jak i z obcymi najeźdźcami. Ci jednakże nie zawsze trafnie rozpoznawali intencje bogu ducha winnych kmiotków, a od jakiegoś czasu w ogóle nie brali ich pod uwagę. Teraz Sambor poczuł w duszy palącą wściekłość, bowiem Celtowie kojarzyli mu się z jego nieszczęściem. Już miał się na nich rzucić, gdy nagle poczuł na ramieniu ciężką dłoń. Wiedział już, do kogo ona należy.
— Spokojnie – wyszeptał Bolebor. – Jeszcze się zemścisz. Ale nie teraz. Możemy wprawdzie udać się za nimi, lecz we dwójkę nic nie wskóramy a co najwyżej narazimy się na niepotrzebne niebezpieczeństwo. Nie tylko ty pragniesz zemsty, ja również. I obiecuję ci, spełni się! W jego głosie dźwięczała nuta złości, której źródeł próżno było się Samborowi domyślać.
Uznał jednak słowa Bolebora za dobrą radę. Oddalili się ostrożnie starannie zacierając ślady. Celtowie uchodzili za świetnych tropicieli i zabójców. Gdyby dostrzegli ślady, schwytaliby ich prędko i ubili na miejscu. Wieczorem dotarli do chaty. Zasiedli przed ogniskiem, podając sobie w milczeniu kubek z miodem.
— Smakuje wybornie – powiedział w końcu Sambor, przerywając ciszę. Bolebor był człowiekiem skrytym i nieprzystępnym, wzbraniającym się przed ludźmi. – Co to takiego? Wróżbicha przekazała mi wiedzę o różnych ziołach, grzybach i wywarach. Ale o tym nie wspominała słowem.
— Pewnie z troski. Albo raczej z przezorności. Pijemy sycony miód.
Sambor brał coraz głębsze łyki odczuwając równocześnie narastające odprężenie.
— Co to za przepowiednia? – Zapytał po chwili milczenia.
— Ta, która tyczy się ciebie? To stara, celtycka legenda, którą ich druidzi opowiadają czasami niesfornym władcom. Mówi o tym, że ma się wśród nich pojawić człowiek, zrodzony jedynie z matki, nie mający ziemskiego ojca. Zawładnie wszystkimi Celtami i zaprowadzi wśród nich nowe królestwo. Gdy się urodziłeś, ojciec twój, który był jednym z miejscowych książąt, nie uznał cię. W gniewie postanowił pozbyć się niechcianego dziecka co by jego ród nie został zhańbiony bękartem. Podejrzewał bowiem twoją…prawdziwą matkę o zdradę. Potem, gdy się ciebie pozbył skazując na pewną śmierć, dowiedział się o przepowiedni i postanowił za wszelką cenę cię odnaleźć.
— Czyli jednak ktoś interesował się moim losem? A co z matką?
— Ojciec twój zginął wraz z oddziałem kiedy szukał cię….— Bolebor zawiesił na chwilę głos zastanawiając się, czy wyjawić młodzieńcowi całą prawdę. Uznał jednak, że tego szczegółu póki co mu nie wyjawi. – W borach. Matka zaś umarła ze zgryzoty niedługo potem. Ale tak naprawdę począł cię kto inny.
— Kto? – Zapytał z zaciekawieniem Sambor.
— Ponoć demon, którego zwą zmorą, czasem też kikimorą.
— Cóż to za demon? – Sambor przeczuwał, że zło i gniew, które się w nim kotłują, nie mogą od ludzi pochodzić. Że źródłem jego słabości nie może być on sam.
— To dusza, która należy do władcy ciemności. Kikimory pod postacią młodzieńców czasem nachodzą kobiety we śnie i płodzą z nimi….— tu urwał, nie chciał bowiem drażnić chłopca.
— Bękarty? – Dokończył Sambor.
Bolebor westchnął upijając miodu.
— Dlatego tyle jest w tobie zła i sprzeczności, z którymi sobie nie radzisz. Ale najgorsze jest to, że czeka cię walka z tym, do którego należy twoja dusza. On się o nią upomni, już niedługo. I będziesz musiał wiedzieć, jak mu się oprzeć.
— Czy wierzysz w to? – Zapytał Sambor.
— W przepowiednię? To celtyckie legendy, a my Antowie mamy własne, podobnie jak i bogów. Ale kikimora…jeśliś po prawdzie jej dzieckiem… – zamyślił się Bolebor. – Skądże się dowiesz lepiej, jeśli nie od samej zmory? Tedy może lepiej, jak sam do niej pójdziesz.
— Sam?! – Krzyknął młodzieniec. – Jak mam ją zmusić, żeby mi prawdę powiedziała? Jak mam ją przekonać do powiedzenia mi czegokolwiek i głowę cało unieść?
— O życie się tak bardzo nie lękaj. Nie zabije cię, jeśli ma co do ciebie plany. Przynajmniej nie od razu. A nawet jeśli, to może ulży tobie i innym zbędnego cierpienia. Niedaleko stąd jest cmentarzysko. Nocami kikimory błąkają się między kamiennymi grobami i czekają na głos swego pana. Tam bowiem on przemawia do nich poprzez dusze zmarłych. A wierz mi, że należą one do najgorszych łotrów, jakie ziemia nosiła!
— A skąd tam kamienne groby i te łotry?
— Kamienie stawiano na mogile, aby tak przygnieść zmarłego do ziemi, aby jego dusza nie była w stanie podnieść się. I im większy kamień, tym większego nikczemnika pod sobą więzi.
— Pójdę….— szepnął niezdecydowanie Sambor – …jutro.
— Rzeka blisko, jeno odwaga daleko, by się utopić! – Uśmiechnął się Bolebor.
Chłopiec spojrzał na niego bez zrozumienia wzruszając ramionami.
— Tak tu mawiamy, gdy kto dzielny, jeno nie wie, jak odwagi dokazać.
— Miarkuję – kiwnął głową. – Ale zdaje się, że i wam na tej odwadze nie zbytkuje.
— Odwaga? – Twarz Bolebora wykrzywił grymas ledwie dostrzegalnego uśmiechu. – Nie, tu nie o nią idzie. Brak nam tylko własnego przywódcy, który poprowadzi nas do całkowitego zrzucenia jarzma niewoli.
— Dlaczego nie wybierzecie spośród siebie diuka?
Pytanie rozbawiło go.
— Tutaj każdy diukiem w swej zagrodzie!
— Jakże to być może?
— U nas każdy przekonany, że wolny jest i ma równe prawo do decydowania o losie plemienia. Dlatego nie ma żadnej zgodności i zdecydowania. Wiecznie tylko wiece, na których kłótnie i wrzaski przesłaniają prawdziwe kłopoty i niebezpieczeństwa. Zbiorą się woje z wioski i wiec. Zbiorą się woje z kilku wiosek czy przysiółków i zgadnij co? Wiec! A na nim jeszcze większe kłótnie, bo każdemu o co innego idzie. I byle chłopina, co to ledwo wychudłą kozę i babę z gromadą smarkaczy ma, wykrzykuje, jaki to on mądry. Ot, i nigdy nie wiadomo, co czynić.
— Ludzie tego nie widzą?
— Wiesz – zastanowił się Bolebor – może i są tacy, którzy to widzą, ale większości wydaje się, że jednak są dzięki temu prawu wolni. A prawda jest taka, że dopóki będą najedzeni, dopóki będą mieli dach nad głową i miód pod ręką, dopóty pozostaną wrogami prawdziwej wolności.
— Każdy ma taką, jakiej chce i na jaką zasłuży. – Odparł Sambor. – My Celtowie, czujemy się wolni, ponieważ nie żyjemy w strachu. Nawet, jeśli każdy ma nad sobą diuka, któremu winien posłuszeństwo na wojnie, to jednak odwaga wypełniająca nasze serca czyni nas takimi.
— Widzę, że się rozumiemy. Wiesz, daleko na zachód żyją obce ludy, w języku których nazwa naszych plemion oznacza to samo, co niewolnik.2 Łapią naszych dalekich krewnych i zmuszają do niewolniczej pracy, albo sprzedają Frankom.
— Naucz mnie władać mieczem Nodbora tak, jak on sam nim władał – poderwał się nagle Sambor, jakby duma i odwaga Celta wybuchły w jego sercu ze zdwojoną siłą. Zachwiał się jednak i omal nie upadł na ziemię.
— Póki co połóż się już spać, w tym stanie krzywdę mógłbyś zrobić co najwyżej sobie, albo okolicznym drzewom. – Roześmiał się, po czym odprowadził Sambora do chaty i położył na posłaniu. – Jutro zaczynamy nauki.
— Miarkuję, że nie każdy z tobą pić potrafi zdrowiu nie szkodząc – wybełkotał młodzieniec i usnął mocno.